Psychologische veiligheid: de stille basis voor prestaties

Stel je twee teams voor. In het ene durft niemand te zeggen dat een project de verkeerde kant op gaat. In het andere benoemen mensen problemen vroeg, delen ze fouten en opperen ze ideeën. Welk team denk je dat beter presteert?

Het antwoord lijkt vanzelfsprekend, en toch is het eerste team veel gangbaarder dan we denken. De oorzaak is een gebrek aan psychologische veiligheid.

Wat psychologische veiligheid is

Psychologische veiligheid betekent dat mensen zich vrij voelen om zich uit te spreken zonder bang te zijn voor negatieve gevolgen. Ze durven vragen te stellen, fouten toe te geven, het oneens te zijn en met half-afgemaakte ideeën te komen.

Het is nadrukkelijk geen kwestie van het iedereen naar de zin maken of conflicten vermijden. Sterker nog: in veilige teams is er juist meer discussie, omdat mensen durven te zeggen wat ze denken.

Waarom het loont

Onderzoek, onder meer bij grote organisaties, laat keer op keer zien dat psychologische veiligheid de belangrijkste voorspeller is van teamprestaties. De reden is simpel: in een veilig team stroomt informatie. Problemen komen op tafel terwijl ze nog klein zijn, fouten worden leermomenten en ideeën krijgen de kans om te groeien.

In een onveilig team gebeurt het tegenovergestelde. Mensen houden hun mond, dekken zich in en spelen op safe. Wat je niet hoort, kun je niet oplossen.

Hoe je het opbouwt

Psychologische veiligheid ontstaat niet vanzelf, en het wordt sterk bepaald door gedrag, vooral dat van de leidinggevende. Een paar dingen die helpen:

• Reageer goed op slecht nieuws. Bedank iemand die een probleem aankaart, in plaats van te schieten op de boodschapper.
• Geef zelf het voorbeeld. Geef je eigen fouten en twijfels toe.
• Nodig actief uit. Vraag expliciet om tegengeluid en naar de mening van stillere teamleden.
• Maak het veilig om te oefenen. Behandel fouten als leermomenten, niet als afrekenmomenten.

In onze training psychologische veiligheid maken teams en leidinggevenden concreet welk gedrag veiligheid opbouwt, en welk gedrag het, vaak onbedoeld, ondermijnt.